वि.सं. २०६२/६३ को दोस्रो जनआन्दोलनपछि राजतन्त्रको अन्त्य भई लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापना भएको थियो। यो आन्दोलन २०६३ वैशाखमा सम्पन्न भएको थियो, जसले २३८ वर्ष पुरानो शाहवंशीय राजतन्त्रलाई समाप्त गरी गणतन्त्रको आधार तयार गरेको थियो। त्यसपछि २०६५ जेठ १५ गते संविधानसभाको पहिलो बैठकले औपचारिक रूपमा नेपाललाई गणतन्त्र घोषणा गर्यो। यहाँ २०६२/६३ को जनआन्दोलनपछि गणतन्त्र स्थापना भएदेखि हालसम्मका प्रधानमन्त्रीहरूको नाम र कार्यकालको सूची प्रस्तुत गरिएको छ:
१. गिरिजा प्रसाद कोईराला
- कार्यकाल: २०६३ वैशाख १६ — २०६५ साउन १५
— विवरण: दोस्रो जनआन्दोलनको नेतृत्व गरेका कोइराला आन्दोलनपछि गठित सरकारका प्रधानमन्त्री बने। उनले गणतन्त्र स्थापनाको प्रक्रियालाई अगाडि बढाए।
२. पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’
— कार्यकाल: २०६५ साउन १५ — २०६६ जेठ ११ (पहिलो कार्यकाल)
— विवरण: गणतन्त्र नेपालको पहिलो निर्वाचित प्रधानमन्त्री। उनी नेकपा (माओवादी) का अध्यक्ष थिए।
३. माधवकुमार नेपाल
— कार्यकाल: २०६६ जेठ ११ — २०६७ असार १५
— विवरण: नेकपा (एमाले) का नेता नेपालले संविधान निर्माणको प्रक्रियालाई अगाडि बढाउने प्रयास गरे।
४. झलनाथ खनाल
— कार्यकाल: २०६७ फागुन २० — २०६८ भदौ १२
— विवरण: नेकपा (एमाले) का अर्का नेता खनालको कार्यकाल छोटो र अस्थिर रह्यो।
५. बाबुराम भट्टराई
— कार्यकाल: २०६८ भदौ १२ — २०६९ चैत १
— विवरण: नेकपा (माओवादी) का नेता भट्टराईले पहिलो संविधानसभाको विघटनअघि सरकारको नेतृत्व गरे।
६. खिल राज रेग्मी
— कार्यकाल: २०६९ चैत १ — २०७० फागुन २८
— विवरण: सर्वोच्च अदालतका तत्कालीन प्रधानन्यायाधीश रेग्मीले गैरराजनीतिक व्यक्तिको रूपमा अन्तरिम सरकारको नेतृत्व गरे। उनको कार्यकालमा दोस्रो संविधानसभाको निर्वाचन सम्पन्न भयो।
७. सुशील कोइराला
— कार्यकाल: २०७० फागुन २८ — २०७२ असोज २५
— विवरण: नेपाली कांग्रेसका सभापति कोइरालाको नेतृत्वमा २०७२ असोज ३ मा नेपालको संविधान जारी भयो।
८. खड्गप्रसाद शर्मा ओली
— कार्यकाल:
— पहिलो: २०७२ असोज २५ — २०७३ साउन १९
— दोस्रो: २०७४ फागुन ३ — २०७८ असार २९
— तेस्रो: २०८१ साउन ३१ — हालसम्म (वर्तमान)
— विवरण: नेकपा (एमाले) का नेता ओली तीन पटक प्रधानमन्त्री बनेका छन्। उनको दोस्रो कार्यकालमा नेकपा (नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी) को एकीकरण र विघटनको घटना पनि समावेश छ।
९. पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’
— कार्यकाल:
— दोस्रो: २०७३ साउन १९ — २०७४ जेठ २४
— तेस्रो: २०७९ पुस १० — २०८१ साउन ३१
— विवरण: प्रचण्डले दोस्रो र तेस्रो कार्यकालमा पनि सरकारको नेतृत्व गरे। उनको नेतृत्वमा स्थानीय तहको निर्वाचन सम्पन्न भएको थियो।
१०. शेर बहादुर देउबा
— कार्यकाल:
— पहिलो (गणतन्त्रपछि): २०७४ जेठ २४ — २०७४ फागुन ३
— दोस्रो: २०७८ असार २९ — २०७९ पुस १०
— विवरण: नेपाली कांग्रेसका सभापति देउवाले गणतन्त्रपछि दुई पटक सरकारको नेतृत्व गरे। उनको पहिलो कार्यकालमा तीन तहको निर्वाचन सम्पन्न भयो।
देशमा प्रधानमन्त्रि त धेरै फेरिए देश र जनताको मुहारमा कहिले खुसि आएन ।विकास झन झनै उदो गति लागेको छ ।यसलाई गणतन्त्रको उपलब्धी मान्ने कि दुर्गति ?
No comments:
Post a Comment